ਮਨਮੁਖ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਨਮੁਖ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਸਨਮੁਖ ਰੱਖ ਮੁਢਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿਉਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਮਨਮੁਖ ਬੋਲੇ ਅੰਧੁਲੇ ਤਿਸੁ ਮਹਿ ਅਗਨੀ ਕਾ ਵਾਸੁ ॥ 
ਮਨ ਦੀਆ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ਨ ਮੰਨ ਕੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਰਤ ਪੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੋਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਗਨ ਰੂਪੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਵਾਸਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
ਬਾਣੀ ਸੁਰਤਿ ਨ ਬੁਝਨੀ ਸਬਦਿ ਨ ਕਰਹਿ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ॥
ਕਿਉਂ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਤਿਰਸ਼ਨਾ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਂਦੇ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਸਦੀ ਅਤੇ ਜਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਸੇਗੀ ਤਦ ਤੱਕ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅੰਧੁਲਾ ਬੋਲਾ ਪਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ॥
ਓਨਾ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਿ ਸੁਧਿ ਨਹੀ ਗੁਰ ਬਚਨਿ ਨ ਕਰਹਿ ਵਿਸਾਸੁ ॥
ਅਜੇਹੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੋਲੇ ਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆਪੇ ਦੀ ਸੁੱਧ ਨਾਂਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਖਿਆ ਰੂਪੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾ ਉਤੇ ਵੀ ਜੀਵ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦਾ॥ਸੋ ਜਿਥੇ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਸਾਰਥਿਕ ਕਾਜ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ॥
ਗਿਆਨੀਆ ਅੰਦਰਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਹੈ ਨਿਤ ਹਰਿ ਲਿਵ ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ 
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀਆ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੋਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਨਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਲ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਚੜਦੀਕਲਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ॥
ਹਰਿ ਗਿਆਨੀਆ ਕੀ ਰਖਦਾ ਹਉ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਾਸੁ ॥
ਮਨਮੁਖਾ ਦੇ ਉਲਟ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੂਪੀ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨਾ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ॥ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨਾ ਤੂੰ ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋ ਹਰਿ ਸੇਵਦੇ ਜਨ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ॥੨੧॥ 
ਅਜਿਹੇ ਭੋਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੇਵ ਦੇ ਹਨ ਨਾਨਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਜੋ ਰਤੁ ਪੀਵਹਿ ਮਾਣਸਾ ਤਿਨ ਕਿਉ ਨਿਰਮਲੁ ਚੀਤੁ ॥

ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਜਦ ਵੀ ਗੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਤਾ ਉਥੇ ਪਦ ਗਾਖੜੀ(ਔਖੀ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੜਦਾ ਹੈ॥
ਮਹਲਾ ੧ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਜੇ ਰਤੁ ਲਗੈ ਕਪੜੈ ਜਾਮਾ ਹੋਇ ਪਲੀਤੁ ॥ 
ਜੇ ਤੇਰੇ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜਿਆ ਨੂੰ ਲਹੂ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਦ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਸ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਦਗੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ॥
ਜੋ ਰਤੁ ਪੀਵਹਿ ਮਾਣਸਾ ਤਿਨ ਕਿਉ ਨਿਰਮਲੁ ਚੀਤੁ ॥
ਹੁਣ ਜਰਾ ਕੋ ਤਵੱਜੋ ਦੇ ਜੇ ਤੂੰ ਸੋਚੇ ਤਾ ਸਹਿਜ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਜਾਵੇਗਾ ਕੇ ਜੋ ਤੂੰ ਪਰਾਇਆ ਹੱਕ ਖਾ,ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ॥ਅਜੇਹੀ ਕੁਕਰਮੀ ਦੇ ਹੋਂਦਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ॥
ਤੂੰ ਕਪੜਿਆ ਦੇ ਤਾ ਨਿਯਮ ਘੜੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਮਨ ਦੀ ਘਾੜਤ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ॥
ਨਾਨਕ ਨਾਉ ਖੁਦਾਇ ਕਾ ਦਿਲਿ ਹਛੈ ਮੁਖਿ ਲੇਹੁ ॥
ਨਾਨਕ ਤਾ ਇਸੇ ਗੱਲ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੀ ਲਾਜਮੀ ਹੈ॥ਬੰਦਗੀ ਤਦ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ ਜਦ ਸੱਚ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸਾਲਾਹ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ॥
ਅਵਰਿ ਦਿਵਾਜੇ ਦੁਨੀ ਕੇ ਝੂਠੇ ਅਮਲ ਕਰੇਹੁ ॥੧॥ 
ਬਾਕੀ ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਮੱਤਾ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਤਨ ਤਾਈ ਸੀਮਤ ਵਿਖਾਵੇ ਬਣਾਏ ਹਨ ਇਹ ਝੂਠੇ ਅਮਲ ਹੈ ਭਾਵ ਕੁਕਰਮ ਹਨ॥ਇਹਨਾਂ ਕੁਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੜੇ ਸਾਫ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ...
ਕਰਮ ਧਰਮ ਪਾਖੰਡ ਜੋ ਦੀਸਹਿ ਤਿਨ ਜਮੁ ਜਾਗਾਤੀ ਲੂਟੈ ॥
ਨਿਰਬਾਣ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਵਹੁ ਕਰਤੇ ਕਾ ਨਿਮਖ ਸਿਮਰਤ ਜਿਤੁ ਛੂਟੈ ॥੧॥
ਬਸ ਇਸਲਈ ਮਨਮੱਤ ਅਧੀਨ ਹੋਏ ਮਨ ਲਈ ਬੰਦਗੀ ਦਾ ਰਾਹ ਗਾਖੜੀ ਹੈ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਆਤਮਾ ਰਾਮੁ ਨ ਪੂਜਨੀ

ਮੈ ਮੇਰੀ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋਏ ਜੀਵਾ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਮਨਮੁਖ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਨੀ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖ ਰੋਇ ॥ 
ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖ ਜਿਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸੱਚ ਦੀ ਮੁਖ ਧਾਰਾ ਨਾਲੋਂ ਟੁਟੇ ਹੋਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹੀ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਰਣ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥
ਆਤਮਾ ਰਾਮੁ ਨ ਪੂਜਨੀ ਦੂਜੈ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥
ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਰਾਮੁ ਤੂੰ ਬੇਮੁਖ ਹੋਇਆ ਭਲਾ ਦੂਜੇ ਭਾਉ ਵਿਚ ਸੁਖ ਕਿੱਦਾਂ ਉਪਜ ਸਕਦਾ ਹੈ॥
ਹਉਮੈ ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਹੈ ਸਬਦਿ ਨ ਕਾਢਹਿ ਧੋਇ ॥
ਦੂਜੇ ਭਾਉ ਵਿਚ ਜਿਉਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਉਂਤ ਬੰਦੀ ਵਿਚ ਹਉਂਮੇ ਰੂਪੀ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਮੂਲ ਜੀਵਨ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮੈਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਕਿ ਅਵਸਥਾ ''ਆਤਮਾ ਰਾਮੁ ਨ ਪੂਜਨੀ'' ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ॥ਹੁਣ ਹਉਂਮੇ ਰੂਪੀ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਤਾ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾ ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕੋਗੀ॥
ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੈਲਿਆ ਮੁਏ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਖੋਇ ॥੨੦॥
ਨਾਨਕ ਤਾ ਇਹ ਹੀ ਸਮਝਾਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਬਿਨ੍ਹਾ ਗੁਨਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੀਉ ਹਉਮੈ ਦੀ ਮੈਲ ਵਿਚ ਲਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥
ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੂੰ ਆਇਆ ਲਾਹਾ ਲੈਣਿ ॥ 
ਲਗਾ ਕਿਤੁ ਕੁਫਕੜੇ ਸਭ ਮੁਕਦੀ ਚਲੀ ਰੈਣਿ ॥੧॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕਉਨੁ ਸਹਾਈ ਮਨ ਕਾ ॥

ਬੀਤੇ ਕੱਲ ਦੇ ਸਲੋਕ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਗਤੀ ਆਈ ਕੇ..
ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਮੋਹੁ ਹੇਤੁ ਹੈ ਅੰਤਿ ਬੇਲੀ ਕੋ ਨ ਸਖਾਈ ॥
ਜੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਤਮੰਨਾ ਹੋਵੇ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉ ਤਾ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਸਬਦੁ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਬੀਰ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਮਿਥਿਆ ਰੂਪੀ ਆਸਰਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ...
ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕਉਨੁ ਸਹਾਈ ਮਨ ਕਾ ॥ 
ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਸੁਤ ਬਨਿਤਾ ਹਿਤੁ ਲਾਗੋ ਸਭ ਫਨ ਕਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ 
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾ ਕੋਈ ਮਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਭੈਣ ਭਰਾ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤ ਜਾ ਤੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਸਹਾਈ ਹਨ ਤਾ ਇਹ ਭਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਤ ਛੱਲ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਦਾਰਥੀ ਮੋਹ ਉਤੇ ਖੜੀ ਹੈ॥
ਆਗੇ ਕਉ ਕਿਛੁ ਤੁਲਹਾ ਬਾਂਧਹੁ ਕਿਆ ਭਰਵਾਸਾ ਧਨ ਕਾ ॥
ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕਤਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੇ ਤੂੰ ਜੋੜੀ ਧਨ ਦੌਲਤ ਉਤੇ ਆਸ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੈ ਤਾ ਇਕ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈ ਇਹ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀ ਹੋਏ॥ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਬਣਨੇ॥
ਕਹਾ ਬਿਸਾਸਾ ਇਸ ਭਾਂਡੇ ਕਾ ਇਤਨਕੁ ਲਾਗੈ ਠਨਕਾ ॥੧॥
ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਉਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੁਆਨੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੈ ਤਾ ਜਾਣ ਲੈ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾ ਕੱਚੀ ਗਾਗਰ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਕਿੰਨੀ ਕੋ ਚਿਰ ਟਿਕੇਗੀ, ਬਸ ਇਕ ਠਣਕੇ ਦੋ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਖਤਮ॥
((ਕਾਚੀ ਗਾਗਰਿ ਨੀਰੁ ਪਰਤੁ ਹੈ ਇਆ ਤਨ ਕੀ ਇਹੈ ਬਡਾਈ ॥))
ਸਗਲ ਧਰਮ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਵਹੁ ਧੂਰਿ ਬਾਂਛਹੁ ਸਭ ਜਨ ਕਾ ॥ 
ਕਹੈ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਸੰਤਹੁ ਇਹੁ ਮਨੁ ਉਡਨ ਪੰਖੇਰੂ ਬਨ ਕਾ ॥੨॥੧॥੯॥
ਕਬੀਰ ਤਾ ਇਹ ਹੀ ਸਮਝਾਉਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਹੇ ਸੰਤ ਜਾਣੋ ਇਹ ਮਨ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਨਿਆਈ ਹੈ, ਜੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਧਰਮ ਰੂਪੀ ਫਲ ਪਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾ ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਥਾਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਹੈ॥
ਆਉ ਮਿਲਕੇ ਗੁਰੂ ਅਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀਏ ਕੇ..
ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਕਿਛੁ ਕਰਮੁ ਨ ਜਾਨਾ ਨਾਹਿਨ ਨਿਰਮਲ ਕਰਣੀ ॥
ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੈ ਅੰਚਲਿ ਲਾਵਹੁ ਬਿਖਮ ਨਦੀ ਜਾਇ ਤਰਣੀ ॥੧॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਚੰਚਲ ਮੱਤ ਦੇ ਪਾਂਧੀ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਚੰਚਲ ਮੱਤ ਦੇ ਪਾਂਧੀਆ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਮਨਮੁਖ ਚੰਚਲ ਮਤਿ ਹੈ ਅੰਤਰਿ ਬਹੁਤੁ ਚਤੁਰਾਈ ॥
ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾ ਦੀ ਮੱਤ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ ਸਗੋਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੱਤ ਅੰਦਰ ਚੁਸਤ ਚਲਾਕੀਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ॥
ਕੀਤਾ ਕਰਤਿਆ ਬਿਰਥਾ ਗਇਆ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਥਾਇ ਨ ਪਾਈ ॥
ਇਹਨਾਂ ਚੁਸਤ ਚਕਾਲੀਆ ਦੀ ਕਾਰਨ ਸਭ ਕੀਤਾ ਕਤਾਇਆ ਵਿਅਰਥ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥ ਰਤਾ ਕੋ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੁਚੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ॥
ਪੁੰਨ ਦਾਨੁ ਜੋ ਬੀਜਦੇ ਸਭ ਧਰਮ ਰਾਇ ਕੈ ਜਾਈ ॥ 
ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਵੀ ਚੰਚਲ ਮੱਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਲੇਖਾ ਬਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਮੈ ਮੇਰੀ ਦਾ ਵਿਰਤੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਂਦੀ ਹੈ॥
ਇਸਲਈ ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਪਿਆ...
ਸਤੀਆ ਮਨਿ ਸੰਤੋਖੁ ਉਪਜੈ ਦੇਣੈ ਕੈ ਵੀਚਾਰਿ ॥ 
ਦੇ ਦੇ ਮੰਗਹਿ ਸਹਸਾ ਗੂਣਾ ਸੋਭ ਕਰੇ ਸੰਸਾਰੁ ॥
ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜਮਕਾਲੁ ਨ ਛੋਡਈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਈ ॥ 
ਇਹ ਅਟਲ ਸਚਾਈ ਹੈ ਕੇ ਬਿਨ੍ਹਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੱਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਮਨਮਤ ਕੇਵਲ ਦੂਜੇ ਭਾਉ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕਮਾਦਿਕ ਰੂਪੀ ਜੰਮਾ ਦੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ॥
ਜੋਬਨੁ ਜਾਂਦਾ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵਈ ਜਰੁ ਪਹੁਚੈ ਮਰਿ ਜਾਈ ॥ 
ਇਹਨਾਂ ਕਮਾਦਿਕ ਰੂਪੀ ਜੰਮਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਫਸਿਆ ਜੁਆਨੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਮਉਤ ਦਾ ਫਿਰਸਤਾ ਆ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ॥
ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਮੋਹੁ ਹੇਤੁ ਹੈ ਅੰਤਿ ਬੇਲੀ ਕੋ ਨ ਸਖਾਈ ॥
ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤ ਤੇਰੀ ਘਰਦੀ ਸਭ ਸੰਸਾਰੀ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਪਰ ਸੱਚ ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੰਤ ਸਖਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ॥
ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਸੋ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਨਾਉ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਈ ॥
ਸੋ ਭਾਈ ਸਤਿਗੁਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੂਪੀ ਸਬਦੁ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਰ ਅਤੇ ਇੰਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਗੁਣਾ ਰੂਪੀ ਨਾਮੁ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਵਸੇਗਾ॥
ਨਾਨਕ ਸੇ ਵਡੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਈ ॥੧੯॥
ਨਾਨਕ ਤਾ ਇੰਨਾ ਹੀ ਸਮਝਾਉਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਉਮਤਿ ਹੈਰਾਣੁ

===((ਉਮਤਿ ਹੈਰਾਣੁ))===
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਘੜੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਉਸ ਵੇਖ ਲੋਕਾਈ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣਾ ਹੈ॥
ਹੋਇਆ ਇੰਝ ਕੇ...
ਸਿਖਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਘੋਖਿ ਕੈ ਸਭ ਉਮਤਿ ਵੇਖਹੁ ਜਿ ਕਿਓਨੁ ॥
ਸਿੱਖਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਤਾ ਜੋ ਇਨਕਲਾਬ ਅਰੰਭਿਆ ਉਹ ਅਗੇ ਤੁਰ ਸਕੇ..
ਨਾਨਕਿ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟੁ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵ ਦੈ ॥
ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸੱਚ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮਹਲ ਉਸਾਰੀਆ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗੇ ਹੋਰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਦੱਸ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ॥
ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਅਨੋਖਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ॥
ਲਹਣੇ ਦੀ ਫੇਰਾਈਐ ਨਾਨਕਾ ਦੋਹੀ ਖਟੀਐ ॥
ਜੋਤਿ ਓਹਾ ਜੁਗਤਿ ਸਾਇ ਸਹਿ ਕਾਇਆ ਫੇਰਿ ਪਲਟੀਐ ॥ 
ਅੱਜ ਫਿਰ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਿਆ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਅੱਜ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਬਣ ਬੈਠੇ ਹਨ॥
ਹਮਰੀ ਜਾਤਿ ਪਾਤਿ ਗੁਰੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹਮ ਵੇਚਿਓ ਸਿਰੁ ਗੁਰ ਕੇ ॥ 
ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਪਰਿਓ ਗੁਰ ਚੇਲਾ ਗੁਰ ਰਾਖਹੁ ਲਾਜ ਜਨ ਕੇ ॥
'''ਗੁਰ ਚੇਲਾ''ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ॥
ਇਥੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਆਮ ਆਖ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕੇ ਇੰਨੇ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਂ ਗਏ ਭਾਵ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਏ॥
ਪਰ ਜੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੀਏ '''ਜੋਤਿ ਓਹਾ ਜੁਗਤਿ ਸਾਇ ਸਹਿ ਕਾਇਆ ਫੇਰਿ ਪਲਟੀਐ॥
ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਂ ਗਏ ਪਰ ਇਹ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਮਾਈ॥
ਜਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਰੀਰੀ ਚੋਲਾ ਛਡਿਆ ਤਦ ਗੁਰੂ ਪਦ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਐਵੇ ਹੀ ਅਗੇ ਤੁਰ ਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੋਲ ਹੈ॥ਜੋ ਜੋਤ ਭਾਈ ਲਹਣੇ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗੇ 8 ਦੇਹ ਚੋ' ਹੋਂਦੀ ਹੋਈ ਅੱਜ ਓਹੀ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ॥
ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ''ਨਾਨਕਿ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟੁ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵ ਦੈ '''ਚਲਾਇਆ ਹੈ॥ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਸੱਚ ਹੈ ਇਸਲਈ....
ਨਿਹਚਲੁ ਰਾਜੁ ਸਦਾ ਹਰਿ ਕੇਰਾ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਰਾਮ ॥
ਹੁਣ ਨਿਹਚਲ ਰਾਜ ਤਾ ਉਹ ਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ..
ਨਾ ਓਹੁ ਮਰੈ ਨ ਹੋਵੈ ਸੋਗੁ ॥ 
ਦੇਦਾ ਰਹੈ ਨ ਚੂਕੈ ਭੋਗੁ ॥ 
ਗੁਣੁ ਏਹੋ ਹੋਰੁ ਨਾਹੀ ਕੋਇ ॥ ਨਾ ਕੋ ਹੋਆ ਨਾ ਕੋ ਹੋਇ ॥
ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੂੰ ਪਰੇ ਹੋਏ॥
ਬਸ ਲੋੜ ਹੈ ਗੁਰੂ ਪਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਤਾ ਕੇ ਜੋ ਇਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਸਾ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਭਰਮ ਸਾਡਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ॥
ਪਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਾਇਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਤਾ ਫਿਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ..
ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਧਿਆਇਨਿ ਸਚੁ ॥
ਜੋ ਮਰਿ ਜੰਮੇ ਸੁ ਕਚੁ ਨਿਕਚੁ ॥
ਜੋ ਜੰਮੇ ਮਰੇ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਨਿਹਚਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ॥
ਸੋ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹਾਂ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਹਨ॥
ਦੇਹ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਮਰੇ ਜਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਂ ਜਾਵੇ ਇਹ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ॥ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਪਦ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਪਦ ਅਗੇ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸਿੱਖ ਬਣ ਤਿਆਗੀ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਕਮਾਦਿਕ ਤੂੰ ਛੁੱਟਣ ਦੀ ਵਿਧੀ

ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਵਿਚਾਰ '''ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾ ਚੋਲੜਾ ਸਭ ਗਲਿ ਆਏ ਪਾਇ''' ਨੂੰ ਅਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਲਾ 3 ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਕਮਾਦਿਕ ਤੂੰ ਛੁੱਟਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਜਿਨ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀਅਨੁ ਤਿਨਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ਆਇ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਉਤੇ ਸਾਹਿਬ ਮਿਹਰ ਭਰੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਹਾਸਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲੇ ਉਲਟੀ ਭਈ ਮਰਿ ਜੀਵਿਆ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ ॥
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਸਹਿਜ ਹੀ ਮਨਮਤੀ ਹੋਏ ਮਨ ਵਿਚ ਬਦਲਾਵ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉ ਮਨ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ॥
ਭਾਵ ਜੋ ਕੱਲ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ '''ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾ ਚੋਲੜਾ ਸਭ ਗਲਿ ਆਏ ਪਾਇ'''ਆਇਆ,ਅੱਜ  ਉਸਦੇ ਬਦਲਵੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨ ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ ॥
ਜਿਨ ਕੇ ਚੋਲੇ ਰਤੜੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਤੁ ਤਿਨਾ ਕੈ ਪਾਸਿ ॥
ਧੂੜਿ ਤਿਨਾ ਕੀ ਜੇ ਮਿਲੈ ਜੀ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ॥
ਜਿਵੇ ਹੀ ''ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲੇ ਉਲਟੀ ਭਈ''ਸਾਰੀ ਖੇਲ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ॥
ਨਾਨਕ ਭਗਤੀ ਰਤਿਆ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇ ॥੧੮॥ 
ਨਾਨਕ ਤਾ ਇਹ ਹੀ ਸਮਝਾਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਸਚੇ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਮਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਇਆ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਕਮਿਕ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
ਧੰਨਵਾਦ