ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਆਨੰਦ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਚਿੰਤਾ ਧਾਵਤ ਰਹਿ ਗਏ ਤਾਂ ਮਨਿ ਭਇਆ ਅਨੰਦੁ ॥ 
ਜਦ ਪਦਾਰਥੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ ਹੋਈ ਤਦ ਜਾ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ॥
ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਬੁਝੀਐ ਸਾ ਧਨ ਸੁਤੀ ਨਿਚਿੰਦ ॥
ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਦਕਾ ਜਦ ਪਸਰੇ ਪਸਾਰੇ ਵਿਚਲਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੋਲ ਸਮਝ ਆ ਤਦ ਜਾ ਜੀਵ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਠਹਿਰਾਉ ਆਇਆ॥
ਜਿਨ ਕਉ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਭੇਟਿਆ ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦੁ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗੁਣਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਚੇ ਆਗੂ ਰੂਪੀ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਹੋਈ॥
ਨਾਨਕ ਸਹਜੇ ਮਿਲਿ ਰਹੇ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ॥੨੫॥ 
ਨਾਨਕ ਤਾ ਇਹੀ ਸਮਝਾਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹਿਰਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਸਹਿਜ ਹੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਾ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ॥
ਆਉ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਰੂਪੀ ਸਚੇ ਆਗੂ ਦਾ ਪੱਲ ਫੜ੍ਹ '''ਚਿੰਤਾ ਧਾਵਤ ਰਹਿ ਗਏ ਤਾਂ ਮਨਿ ਭਇਆ ਅਨੰਦੁ ''ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੀਏ॥

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ

ਗੁਰਮਤ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀ ਗੁਰਮਤ ਤਾ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ॥
ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸਗੋ ਹਰ ਵਿਰੋਧ ਨੂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇ ਗੱਲ ਜੰਝੂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇ ਬੇਦਾ ਕਤੇਬਾ ਵਿਚਲੇ ਭਰਮਾ ਦੀ ਭਾਵੇ ਜੋਗੀਆ ਦੇ ਫਿਰਕਿਆ ਦੀ ਭਾਵੇ ਅਖੋਤੀ ਪੰਡਤਾ,ਬਰ੍ਮ ਗਿਆਨੀਆ ਜਾ ਸੰਤਾ ਜਾ ਸਾਧਾ ਆਦਿਕ ਦੀ ॥ਸਭ ਦਾ ਸਹੀ ਪਖ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕੇ ਪੰਡਿਤ ਕੋਉਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਬਰ੍ਮ ਗਿਆਨੀ ਜਾ ਸੰਤ ਕੋਉਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਰਸ ਕਸ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥ਕੀ ਛਡਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਅਪਨਾਨਾਂ ਹੈ॥
ਗੁਰਮਤ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਹੈ॥
ਕੋਈ ਫਿਰਕਾ ਵਾਦ ਨਹੀ॥
ਗੁਰਮਤ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਹੈ॥ 
ਕੋਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ ਫਿਰਕਾ ਵਾਦ ਨਹੀ॥
ਉਦਾਰਣ- ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਕਾਦੀ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਮਲੁ ਖਾਇ ॥ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਨਾਵੈ ਜੀਆ ਘਾਇ ॥
ਜੋਗੀ ਜੁਗਤਿ ਨ ਜਾਣੈ ਅੰਧੁ ॥ ਤੀਨੇ ਓਜਾੜੇ ਕਾ ਬੰਧੁ ॥
ਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੰਨਾ ਆਖ ਗੱਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਸਾ ਭਾਈ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿਚ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਸੋ ਜੋਗੀ ਜੋ ਜੁਗਤਿ ਪਛਾਣੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ॥
ਕਾਜੀ ਸੋ ਜੋ ਉਲਟੀ ਕਰੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ॥ 
ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੈ ॥ ਆਪਿ ਤਰੈ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਤਾਰੈ ॥
ਕੇਵਲ ਖਾਮੀ ਦਸ ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਚਾੜ ਲਿਆ ਸਗੋਂ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ॥
ਜਨੇਊ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਆਖਿਆ...
ਦਇਆ ਕਪਾਹ ਸੰਤੋਖੁ ਸੂਤੁ ਜਤੁ ਗੰਢੀ ਸਤੁ ਵਟੁ ॥ 
ਏਹੁ ਜਨੇਊ ਜੀਅ ਕਾ ਹਈ ਤ ਪਾਡੇ ਘਤੁ ॥
ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾ ਦਾ ਜਨੇਊ ਹੈ ਤਾਂ ਲਿਆ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਦੇ॥
ਲੋਕੀ ਗੰਗਾ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਪਰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ..
ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਭਇਆ ਜੈਸਾ ਗੰਗਾ ਨੀਰੁ ॥ 
ਪਾਛੈ ਲਾਗੋ ਹਰਿ ਫਿਰੈ ਕਹਤ ਕਬੀਰ ਕਬੀਰ ॥੫੫॥
ਤੂੰ ਬੰਦਗੀ ਕਰ ਗੰਗਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗੀ॥
ਪਰ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਹੈ ਨਾਂਹ ਕੇ ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਹਦੇ ਇੰਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਖਰੀ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਚਾ ਲੈਣ॥ਇਸ ਲਈ ਬਾਂਦਰ ਟਪੂਸੀਆ ਮਾਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਬੋਲੋੜੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜੇ ਕਰਦੇ ਹਨ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਨਾਮਿ ਲਗੇ ਸੇ ਊਬਰੇ

ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਣਾ ਰੂਪੀ ਨਾਮੁ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ॥
ਨਾਮਿ ਲਗੇ ਸੇ ਊਬਰੇ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜਮ ਪੁਰਿ ਜਾਂਹਿ ॥
ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸੁਖੁ ਨਹੀ ਆਇ ਗਏ ਪਛੁਤਾਹਿ ॥੨੪॥
ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਉਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਖੇਲ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋ ਗਏ,ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਜਿਉਣ ਦੀ ਵਾਂਗ ਡੋਰ ਕੇਵਲ ਪਦਾਰਥੀ ਰੱਖੀ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਿਨ੍ਹਾ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਖੇਹ ਹੋ ਗਏ॥
ਨਾਨਕ ਤਾ ਆਖਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਕੀਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾ ਜੀਵਨ ਕਦੇ ਸੁਚੱਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾ ਗੁਣਾ ਦੇ ਵਾਲਾ ਜਿਆਉਣਾ ਆਉਣ ਜਾਣ ਦੀ ਖੇਲ ਤੂੰ ਵੱਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ॥
ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਖੇਲ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮੁ ਹੈ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਜਗਤ ਗੁਰੂ

ਸੰਸਾਰ ਉਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਹਿਬਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਫਿਰਕੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ॥

ਰਤਾ ਕੋ ਠਰੱਮੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕੇ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਣ ਰਿਹਾ ਕੇ.

ਜਗਤੁ ਜਲੰਦਾ ਰਖਿ ਲੈ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ॥ 

ਜਿਤੁ ਦੁਆਰੈ ਉਬਰੈ ਤਿਤੈ ਲੈਹੁ ਉਬਾਰਿ ॥ 

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਜਾਤੀ ਆਦਿਕ ਲਈ ਸੀਮਤ ਪੁਕਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਆਖਿਆ'''ਜਗਤੁ ਜਲੰਦਾ ਰਖਿ ਲੈ'''॥

ਬਸ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋ ਲਤਾੜਿਆ ਨੂੰ ਗੱਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ...

ਨੀਚਾ ਅੰਦਰਿ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਨੀਚੀ ਹੂ ਅਤਿ ਨੀਚੁ ॥ 

ਨਾਨਕੁ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ ਵਡਿਆ ਸਿਉ ਕਿਆ ਰੀਸ ॥

ਜਿਥੈ ਨੀਚ ਸਮਾਲੀਅਨਿ ਤਿਥੈ ਨਦਰਿ ਤੇਰੀ ਬਖਸੀਸ ॥

ਬਾਬੇ ਨੇ ਕੇਵਲ '''ਨਾਨਕੁ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ'' ਆਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਕਮਾ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ॥

ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨੇ ਇਹ ਪਰਮਪਰਾ ਤੋੜੀ ਕੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਜਾਤ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਵੀ ਜਾਤ ਵਿਚ ਜੰਮ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਸਗੋਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਥਾਂ ਜਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ...

ਪੁਛਨਿ ਫੋਲ ਕਤਾਬ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਵਡਾ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨੋਈ ?

ਬਾਬਾ ਆਖੇ ਹਾਜੀਆ ਸੁਭ ਅਮਲਾ ਬਾਝਹੁ ਦੋਨੋ ਰੋਈ ॥

ਇਸੇ ਅਮਲਾ ਨੂੰ ਮੁਖ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖ ਦਿੱਤਾ..

ਚੰਗਿਆਈਆ ਬੁਰਿਆਈਆ ਵਾਚੈ ਧਰਮੁ ਹਦੂਰਿ ॥ 

ਕਰਮੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਕੇ ਨੇੜੈ ਕੇ ਦੂਰਿ ॥

ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਧਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸੁਕਰਮ ਬਣਾਉਣ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ॥

ਕਰਮੀ ਨੂੰ ਸੁਕਰਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰੂਪੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਜੀ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤਾ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਦਿੱਖ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾਂਹ ਰਹਿ ਸਰਬ ਸਾਂਝਾ ਹੋਵੇ॥

ਖਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਦ ਵੈਸ ਸਭ ਏਕੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾਨਥ ॥

ਗੁਰੁ ਨਾਨਕੁ ਉਪਦੇਸੁ ਕਹਤੁ ਹੈ ਜੋ ਸੁਨੈ ਸੋ ਪਾਰਿ ਪਰਾਨਥ ॥

ਧੰਨਵਾਦ

ਸਤਿਗੁਰ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਵੈਰੁ ਹੈ

ਸਤਿਗੁਰ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਵੈਰੁ ਹੈ ਨਿਤ ਹਿਰਦੈ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥
ਸਚਾ ਗੁਰੂ ਨਿਰਵੈਰ ਸਖਸੀਅਤ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਿਹਚਲ ਸਾਹਿਬ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥ਪ੍ਰਮਾਣ-
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਕਛੁ ਬੁਰਾ ਨ ਭਇਆ ॥ 
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਸਦਾ ਸਮਦਰਸੀ ॥ 
ਨਿਰਵੈਰੈ ਨਾਲਿ ਵੈਰੁ ਰਚਾਇਦਾ ਅਪਣੈ ਘਰਿ ਲੂਕੀ ਲਾਇ ॥
ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨਾਲ ਜੋ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਈਰਖਾ ਦਾ ਭੱਠਾ ਬਾਲ ਰਹੇ ਹੋਂਦੇ ਹਨ॥
ਅੰਤਰਿ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਹੈ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲੈ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇ ॥
ਇਸ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਅਹੰਕਾਰ ਰੂਪੀ ਭੱਠੇ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਖੁਦ ਸੜਦੇ ਬਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ॥
ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਬੋਲਿ ਨਿਤ ਭਉਕਦੇ ਬਿਖੁ ਖਾਧੇ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥ 
ਝੂਠ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਂਝ ਪਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਾਂਝ ਦਾ ਕਮਾਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ॥
ਬਿਖੁ ਮਾਇਆ ਕਾਰਣਿ ਭਰਮਦੇ ਫਿਰਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ਪਤਿ ਗਵਾਇ ॥
ਇਸੇ ਕਮਾਏ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਟੁੱਲ ਹੋਏ ਦਰ ਦਰ ਉਤੇ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਆਪਣੇ ਇਜ਼ਤ ਸ਼ਰੇ ਆਮ ਨਿਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ॥
ਬੇਸੁਆ ਕੇਰੇ ਪੂਤ ਜਿਉ ਪਿਤਾ ਨਾਮੁ ਤਿਸੁ ਜਾਇ ॥
ਅਜਿਹੇ ਬਿਖ ਦੇ ਵਾਪਾਰੀ ਤਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਘਰ ਜੰਮੀ ਔਲਾਦ ਵਰਗੇ ਹੋਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਉ ਭੀੜ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਖੋਹ ਗਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥
ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਨੀ ਕਰਤੈ ਆਪਿ ਖੁਆਇ ॥ 
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਰਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਹੀ ਇਹ ਇਨਾਮ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਭ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਦੂਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥
ਹਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀਅਨੁ ਜਨ ਵਿਛੁੜੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਇ ॥
ਪਰ ਵੇਖੋ ਗੁਰ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਇਆ ਸਾਹਿਬ ਇਹਨਾਂ ਉਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ॥
ਜਨ ਨਾਨਕੁ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰਣੈ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਲਾਗੇ ਪਾਇ ॥੨੩॥
ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਤਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਟਕਣਾ ਦਾ ਰਾਹ ਛੱਡ ਆ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਏ ਹਨ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਮਾਇਆ ਰੂਪੀ ਸੱਪ ਦੇ ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਜ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਰੂਪੀ ਸੱਪ ਦੇ ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ॥
ਮਾਇਆ ਭੁਇਅੰਗਮੁ ਸਰਪੁ ਹੈ ਜਗੁ ਘੇਰਿਆ ਬਿਖੁ ਮਾਇ ॥
ਹੇ ਭਾਈ ਮਾਇਆ ਕੁੰਡਲਾਂਕਾਰੀ ਸੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਦਿਕ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਸਦਕਾ ਸਭ ਉਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ॥
ਬਿਖੁ ਕਾ ਮਾਰਣੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਗੁਰ ਗਰੁੜ ਸਬਦੁ ਮੁਖਿ ਪਾਇ ॥
ਕਮਾਦਿਕ ਰੂਪੀ ਜਹਿਰ ਦਾ ਤੋੜ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਣ ਰੂਪੀ ਨਾਮੁ ਹੈ, ਜਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਣ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੁਖ ਤੂੰ ਝਲਕ ਦੇ ਹਨ,ਤਦ ਇਹ ਜਹਿਰ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ   ॥
ਜਿਨ ਕਉ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਿਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ਆਇ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਣ ਰੂਪੀ ਬੀਜ ਬੋਇਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਬੋਹਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ॥
ਭਾਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣ ਸਫ਼ਰ ਅਰੰਭਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਰੂਪੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ॥ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਤੱਥ ਪਹਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਫੈਸਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥ਭਾਵ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਚੋਣ॥
ਮਿਲਿ ਸਤਿਗੁਰ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਇਆ ਬਿਖੁ ਹਉਮੈ ਗਇਆ ਬਿਲਾਇ ॥
ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਤਨ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਆ ਨੇ ਕਮਾਦਿਕ ਰਾਹੀਂ ਬਿਖ ਦਾ ਜਹਿਰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਛਡਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਮੇ ਨਾਲ ਹਉਮੇ ਰੂਪੀ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
ਗੁਰਮੁਖਾ ਕੇ ਮੁਖ ਉਜਲੇ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਸੋਭਾ ਪਾਇ ॥
ਬਸ ਇਸ ਨਿਰਮਲ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਸਦਕਾ ਹੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਏ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਹਨ॥
ਜਨ ਨਾਨਕੁ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਣੁ ਤਿਨ ਜੋ ਚਾਲਹਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਇ ॥੨੨॥
ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਇਹਨਾਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋਏ ਜਨਾ ਨੂੰ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀ ਰਜਾ ਰਹਿਮਤ ਵਿਚ ਚਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਅ ਬਣਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ॥
ਧੰਨਵਾਦ

ਹਉ ਰੋਗ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਹਉ ਰੋਗ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਹਉ ਵਿਚਿ ਆਇਆ ਹਉ ਵਿਚਿ ਗਇਆ ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਜੰਮਿਆ ਹਉ ਵਿਚਿ ਮੁਆ ॥
ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਮਹਲਾ ੧ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕੇ ਜੀਵ ਤੂ ਹਉ ਵਿਚ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਉਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਹਉ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ॥ਤੂ ਜੀਵ ਹਉ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਹਉ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ॥
ਇਥੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕੇ ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਿਕ ਹੋਂਦ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹਉ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ॥ਕਿਓਕੇ ਕਰਮ ਪਿਛੇ ਸਾਡਾ ਆਪਾ ਖੜਿਆ ਹੋਂਦਾ ਹੈ॥ਮੈ ਕੀਤਾ ,ਮੈ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ,ਮੈ ਪਾਪ ਛਡਿਆ,ਮੈ ਦਾਨੀ ,ਮੈ ਨਿਤਨੇਮੀ,ਮੈ ਰੋਜ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾ ਆਦਿਕ ਪਿਛੇ ਮੈ ਖੜੀ ਹੈ ਜੋ ਹਉ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ॥ਜੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾ ਸ਼ਰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਉ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀ ਇਹ ਖੁਦ ਆ ਘੇਰਦੀ ਹੈ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਦਿਤਾ ਹਉ ਵਿਚਿ ਲਇਆ ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਖਟਿਆ ਹਉ ਵਿਚਿ ਗਇਆ ॥
ਜੇ ਤੂ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾ ਪਿਛੇ ਤੇਰਾ ਆਪਾ ਖੜਾ ਹੈ ਕੇ ਮੈ ਦਿਤਾ॥ਜੇ ਤੂ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ ਤਾ ਪਿਛੇ ਫਿਰ ਤੂ ਖੜਾ ਹੈ,ਕੇ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਹੈ॥ਜੇ ਤੈਨੂ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਤਾ ਓਹ ਤੈਨੂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਿਛੇ ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਆਪਾ ਖੜਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਕੁਝ ਹਾਨੀ ਹੋਈ ਤਾ ਫਿਰ ਵੀ ਪਿਛੇ ਤੇਰਾ ਆਪਾ ਖੜਾ ਹੈ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਸਚਿਆਰੁ ਕੂੜਿਆਰੁ ॥
ਹਉ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਕੂੜਿਆਰ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਸਚਿਆਰ ਵੀ॥ਹੁਣ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕੇ ਸਚਿਆਰ ਕਿਵੇ ਹਉ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਉਦਾਰਣ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਬੰਦਾ ਗਿਆ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਸੋਚੇ ਕੇ ਮੈ ਤਾ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਆ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਗੁਆਂਡੀ ਸੁਤਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਆ ਗਈ ਨਾ ਰਾਣੀ ਹਉ ਮੈ ਬਣਕੇ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਵੀਚਾਰੁ ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਨਰਕਿ ਸੁਰਗਿ ਅਵਤਾਰੁ ॥ 
ਮਹਲਾ ੧ ਸਲੋਕ ਨੂ ਅਗੇ ਤੋਰਦੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਜੀਵ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸਲਈ ਓਹ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਪਇਆ ਹੈ॥ਮੈ ਇੰਨੇ ਪੁੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾ ਮੈ ਇੰਨੇ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ ਹੈ(ਹਾਲਾ ਕੇ ਪਾਪ ਕਿਸੇ ਨੂ ਦਸਦਾ ਨਹੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤਾਈ ਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈ..ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਜਾਨੈ ਸਭ ਬਾਤ ਜਾਨਤ ਹੀ ਅਉਗਨੁ ਕਰੈ))
ਪਰ ਗੁਰਮਤ ਦਾ CONCEPT ਇਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ ਜੋ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ...
ਲੇਖੈ ਕਤਹਿ ਨ ਛੂਟੀਐ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਭੂਲਨਹਾਰ ॥ 
ਬਖਸਨਹਾਰ ਬਖਸਿ ਲੈ ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰ ॥
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਕੇ ਪਾਰ ਉਤਰਨ ਲਈ ਰਸਤਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ੨ ਸਲੋਕਾ ਵਿਚ ਇਹ ਰਮਜ ਖੋਲਦੇ ਹਨ....
ਕਬੀਰ ਮੁਹਿ ਮਰਨੇ ਕਾ ਚਾਉ ਹੈ ਮਰਉ ਤ ਹਰਿ ਕੈ ਦੁਆਰ ॥ 
ਮਤ ਹਰਿ ਪੂਛੈ ਕਉਨੁ ਹੈ ਪਰਾ ਹਮਾਰੈ ਬਾਰ ॥੬੧॥ {ਪੰਨਾ 1367}
ਕਬੀਰ ਕਹੰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਹੈ ਓਹ ਵੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰ ਉਤੇ ਮਰਨ ਦਾ॥ਫਿਰ ਇਕ ਖਿਆਲ ਦਿੰਦੇ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੇ ਸਾਹਿਬ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਇਹ ਪੁਛ ਲਿਆ ਕੇ ਇਹ ਕੌਣ ਮਰਿਆ ਪਇਆ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦਰ ਉਤੇ, ਫਿਰ ਤਾ ਉਥੇ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਮੇਰੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ ਖੜੀ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਤਾ ਬਨਾਰਸ ਵਾਲਾ ਕਬੀਰ ਹੈ॥ਸੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਸ ਹੱਲ ਕਢਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ..
ਕਬੀਰ ਨਾ ਮੋੁਹਿ ਛਾਨਿ ਨ ਛਾਪਰੀ ਨਾ ਮੋੁਹਿ ਘਰੁ ਨਹੀ ਗਾਉ ॥ 
ਮਤ ਹਰਿ ਪੂਛੈ ਕਉਨੁ ਹੈ ਮੇਰੇ ਜਾਤਿ ਨ ਨਾਉ ॥
ਕੇ ਮੈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਮਰਣ ਤੂ ਪਹਲਾ ਆਪਾ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਪੈਂਦਾ ਕਰ ਲਈ ..
ਕਬੀਰ ਨਾ ਹਮ ਕੀਆ ਨ ਕਰਹਿਗੇ ਨਾ ਕਰਿ ਸਕੈ ਸਰੀਰੁ ॥ 
ਕਿਆ ਜਾਨਉ ਕਿਛੁ ਹਰਿ ਕੀਆ ਭਇਓ ਕਬੀਰੁ ਕਬੀਰੁ ॥੬੨॥
ਆਪਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਹੀ ਪਾਰ ਪਾਉਣਾ ਹੈ
(ਕਬੀਰ ਤੂੰ ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਤੂ ਹੂਆ ਮੁਝ ਮਹਿ ਰਹਾ ਨ ਹੂੰ)
ਹਉ ਵਿਚਿ ਹਸੈ ਹਉ ਵਿਚਿ ਰੋਵੈ ॥ 
ਮਹਲਾ ੧ ਸਲੋਕ ਨੂ ਅਗੇ ਤੋਰਦੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੱਸਣਾ ਰੋਨਾ ਦੋਵੇ ਹਉਮੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਕਿਓਕੇ ਕੁਝ ਪਾਉਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਗੁਆਚ ਜਾਨ ਤੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ॥ਦੋਵਾ ਵੇਦਨਾ ਪਿਛੇ ਇਸਦਾ ਆਪਾ ਖੜਾ ਹੈ॥
ਜਬ ਕਛੁ ਪਾਵੈ ਤਬ ਗਰਬੁ ਕਰਤੁ ਹੈ ॥
ਮਾਇਆ ਗਈ ਤਬ ਰੋਵਨੁ ਲਗਤੁ ਹੈ॥
ਕਿਓਕੇ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪੇ ਦਾ ਬਝਾ ਹੈ॥(ਮਾਟੀ ਕੋ ਪੁਤਰਾ ਕੈਸੇ ਨਚਤੁ ਹੈ)
ਹਉ ਵਿਚਿ ਭਰੀਐ ਹਉ ਵਿਚਿ ਧੋਵੈ ॥
ਹਉਮੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸਦਾ ਮਨ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਗਿਲਤਾਨ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਨੂ ਕੋਈ ਉਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਵੀ ਹਉਮੇ ਆ ਘੇਰਦੀ ਹੈ ॥ਕਿਓਕੇ ਮੈ ਬਾਨੀ ਪੜਦਾ ਹਾ ਮੈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਮੈ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾ ਮੈ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾ॥ਚੰਗਾ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ''ਮੈ'' ਕਰਕੇ ZERO ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ॥ਕਿਓਕੇ ਭਾਵਨਾ ਤੂ ਤੂ ਵਾਲੀ ਹੋਣੀ ਬਹੁਤ ਲਾਜਮੀ ਹੈ॥
ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ॥ 
ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ਆਪੇ ॥ ਤੁਝ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਕਛੂ ਨ ਹੋਵੈ ਤੂੰ ਆਪੇ ਕਾਰੈ ਲਾਵਣਿਆ ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਜਾਤੀ ਜਿਨਸੀ ਖੋਵੈ ॥ 
ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆ ਜਿਨਸਾ ਦੀ ਹਉਮੇ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ॥
ਕਬੀਰ ਨਾ ਮੋੁਹਿ ਛਾਨਿ ਨ ਛਾਪਰੀ ਨਾ ਮੋੁਹਿ ਘਰੁ ਨਹੀ ਗਾਉ ॥
ਮਤ ਹਰਿ ਪੂਛੈ ਕਉਨੁ ਹੈ ਮੇਰੇ ਜਾਤਿ ਨ ਨਾਉ ॥ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਜਮੀ ਹੈ ਘਰ ਬਾਹਰ ਪਿੰਡ ਸਹਿਰ ਜਾਤ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਨ ਤਾ ਹੋਣੀ ਹੀ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦਾ॥ਇਸਲਈ ਸਿਖ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਸਿਖਾਰਥੀ ਹੈ ਕੋਈ ਡਿਗਰੀ ਵਾਲਾ ਪਦ ਗੁਰੂ ਨੇ ਨਹੀ ਦਿਤਾ॥ਗੁਰੂ ਜੀ ਪੂਰੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ''''ਕੇ ਤੂ ਕੇਵਲ ਸਿਖ ਬਣਨਾ ਹੈ'''ਕੋਈ ਸੰਤ ਬਰ੍ਮ ਗਿਆਨੀ ਜਾ ਬਾਬਾ ਆਦਿਕ ਨਹੀ॥ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂ ਭਾਈ ਆਖ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਨਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸੰਤ ਜੀ ਬਰ੍ਮ ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਆਦਿਕ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਮੂਰਖੁ ਹਉ ਵਿਚਿ ਸਿਆਣਾ॥
ਹਉਮੇ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਮੂਰਖਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਕੁਝ ਸਿਆਣਿਆ ਕੰਮ ਕਰੇ ਵੀ ਤਾ ਸਿਆਣਪ ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂ ਚੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆ ਹਉਮੇ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ॥
ਮੋਖ ਮੁਕਤਿ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਾ ॥
ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਆਪੇ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬਝਾ ਪਿਆ ਹੈ ਇਸ ਨੂ ਹਉਮੇ 'ਚੋ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀ ਲਗ ਸਕਦਾ॥
ਹਉ ਵਿਚਿ ਮਾਇਆ ਹਉ ਵਿਚਿ ਛਾਇਆ ॥
ਮਹਲਾ ੧ ਵਿਚਾਰ ਨੂ ਅਗੇ ਤੋਰਦੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਹਉਮੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹਉਮੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ॥
ਹਉਮੈ ਕਰਿ ਕਰਿ ਜੰਤ ਉਪਾਇਆ ॥
ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਖੜੀ ਹੈ ਭਾਵ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਅਕਾਰ ਹੈ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹਉਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ॥
ਕਿਓਕੇ ....
ਜਬ ਅਕਾਰੁ ਇਹੁ ਕਛੁ ਨ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ ॥ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਤਬ ਕਹ ਤੇ ਹੋਤਾ ॥ 
ਜਬ ਧਾਰੀ ਆਪਨ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ ॥ ਤਬ ਬੈਰ ਬਿਰੋਧ ਕਿਸੁ ਸੰਗਿ ਕਮਾਤਿ ॥.......
ਆਪਨ ਖੇਲੁ ਆਪਿ ਵਰਤੀਜਾ ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਨੈਹਾਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ॥੧॥
ਹਉਮੈ ਬੂਝੈ ਤਾ ਦਰੁ ਸੂਝੈ॥
ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਾੜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਉਮੇ ਦੀ ਇਹ ਸੂਖਮ ਖੇਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ''' ਮੋਖ ਮੁਕਤਿ ਕੀ ਸਾਰ''' ਦਾ ਦਰ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ॥
ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣਾ ਕਥਿ ਕਥਿ ਲੂਝੈ॥
ਸਬਦੁ ਦੇ ਸਚੇ ਗਿਆਂਨ ਤੂ ਸਖਣਾ ਜੀਵ ਕੇਵਲ ਅਲਾਉ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ॥
ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੀ ਲਿਖੀਐ ਲੇਖੁ ॥
ਜੇਹਾ ਵੇਖਹਿ ਤੇਹਾ ਵੇਖੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 466}
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕੇ ਹੁਕਮੀ ਨੇ ਇਕ ਹੁਕਮ ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਹੈ॥'''ਜੇਹਾ ਵੇਖਹਿ ਤੇਹਾ ਵੇਖੁ ''ਭਾਵ ਜੋ ਤੂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਓਹ ਤੇਰਾ ਵਲੋ ਵੇਖੇ ਗਏ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ॥
ਜੈਸੀ ਮਨਸਾ ਤੈਸੀ ਦਸਾ ॥ 
ਜੈਸਾ ਕਰਮੁ ਤੈਸੀ ਲਿਵ ਲਾਵੈ ॥ 
ਕਬੀਰ ਜੀ''ਜੇਹਾ ਵੇਖਹਿ ਤੇਹਾ ਵੇਖੁ ''' ਨੂ ਹੋਰ ਖੋਲਦੇ ਹਨ॥
ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਪੰਖੀ ਭਇਓ ਉਡਿ ਉਡਿ ਦਹ ਦਿਸ ਜਾਇ ॥ 
ਜੋ ਜੈਸੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲੈ ਸੋ ਤੈਸੋ ਫਲੁ ਖਾਇ ॥੮੬॥ {ਪੰਨਾ 1369}
ਸੋ ਇਕ ਵਿਸਵਾਸ ਕਰ ਲੈ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਹੀ ਹਉਮੇ ਖਤਮ ਹੋਂਦੀ ਹੈ॥ਪ੍ਰਮਾਨ-
ਜੈਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੁਣੀਦਾ ਤੈਸੋ ਹੀ ਮੈ ਡੀਠੁ ॥ 
ਵਿਛੁੜਿਆ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਕਾ ਬਸੀਠੁ ॥ 
ਹਰਿ ਨਾਮੋ ਮੰਤ੍ਰੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਦਾ '''ਕਟੇ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ'''' ॥
ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਿਨਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਨਾ ਧੁਰੇ ਪਇਆ ਸੰਜੋਗੁ ॥੧॥
ਧੰਨਵਾਦ